Wednesday, Feb 22nd

Last update:06:47:24 PM GMT

You are here: Chuyên đề Giáo dục Những Đường hướng và Chỉ dẫn cụ thể về việc Sử dụng mạng Truyền thông Xã hội

Những Đường hướng và Chỉ dẫn cụ thể về việc Sử dụng mạng Truyền thông Xã hội

Email In PDF.

Sự hiện diện của chúng ta trên mạng lưới truyền thông (1)

Bài viết của Cha Filiberto SDB, Tổng Cố vấn đặc trách Truyền thông Xã hội

Dẫn nhập

Các trang mạng xã hội (2) là một hình thái mới của truyền thông. Lúc khởi đầu, các trang mạng chỉ nhằm để trao đổi kinh nghiệm và các ý kiến, để giao lưu hay làm quen, trong một xã hội mà mọi người liên lạc với nhau qua internet ngày càng nhiều.

Vai trò của các trang mạng xã hội trở nên thiết yếu đối với nhiều người hay các tổ chức, các cơ sở, nhằm giúp mọi người biết về nhau, biết về nơi chốn, biết về các sự kiện xảy ra tức khắc để có thể đối thoại và hình thành các nhóm với những chức năng và những chủ đích khác nhau.

Qua mạng Facebook, Twitter, Youtube, Instagram, Myspace, Linkedin,Whatsapp, Snapchat và nhiều trang mạng khác, một người có thể liên lạc với nhiều người tại những địa điểm khác nhau trên toàn thế giới, mà chỉ vài năm trước người ta vẫn chưa thể nghĩ đến. Chỉ cần một cú nhấp chuột, chúng ta có thể biết những gì ở cách chúng ta cả ngàn cây số.

Qủa vậy, các mạng online tạo nhiều thuận lợi cho người sử dụng để chúng ta biết những thông tin, hơn là chỉ cung cấp thông tin, bởi vì sử dụng các mạng online đều rất thuận tiện cho mọi người, cả việc tiếp cận những tin tức hay đăng những thông tin cho người khác biết. Trên mạng xã hội, mọi người sử dụng đều có thể là đạo diễn, là diễn viên, là người sáng tạo cùng một lúc và rất nhãn tiền.

Chúng ta cần phải suy nghĩ về việc chúng ta tham gia các trang mạng xã hội cùng những đổi thay về văn hóa và về những tương quan đang diễn ra (3). Các mạng xã hội mang lại nhiều thiện ích, nhưng cũng tạo ra những nguy cơ cho mọi người cũng như cho các tổ chức, nếu chúng ta không dấn sâu vào đó và biết cách xử lý đúng cách. Kỹ thuật tự nó không tốt cũng chẳng xấu. Tuy nhiên, nó là một phần của nền văn hóa. Vì thế chúng ta phải hiểu và phải học ngôn ngữ của nó, phải biết về những lợi điểm cũng như những giới hạn của kỹ thuật .(4)

Sau đây là những hướng dẫn cho tất cả các Salêdiêng cũng như cho mọi người đời cộng tác với chúng ta đang làm việc tại những công cuộc và những cơ sở của các tỉnh dòng hay của các phụ tỉnh (5).

Các Salêdiêng và mạng lưới xã hội(6)

Ngày nay, khi nói về Web 2.0, chúng ta phải hiểu 2 điều : Trước hết, người sử dụng mạng lưới xã hội đi từ khía cạnh tiêu thụ, tức là khai thác những thông tin, đến khía cạnh sáng tạo và phổ biến thông tin. Thứ hai, Web 2.0 chỉ là trang web thuần túy, tự nó không có chức năng kết nối mang tính xã hội. Tuy nhiên, nó có thể tạo mặt bằng để mọi người cộng tác với nhau và chúng cũng có thể mời gọi người khác tham phần vào. Mặt bằng này phá vỡ cách học hỏi truyền thống theo cơ cấu trước đây, tức là giáo viên đứng lớp giảng dạy và truyền đạt kiến thức, học sinh tiếp thu, và đó chỉ là phương thức một chiều. Cách thức mà các trang mạng xã hội tạo ra giúp chúng ta phát huy tính sáng tạo, chủ động cung cấp những kiến thức, những tin tức cũng như tạo ra sự truyền thông rộng rãi.

Đối với các anh em SDB và những cộng sự viên người đời, Web 2.0 là cơ hội rất tốt để chúng ta hiện diện ở đó, quảng bá đặc sủng Salêdiêng và những công cuộc chúng ta đang thực thi, giúp chúng ta tiếp cận được rất nhiều người, đặc biệt giới trẻ và các nhà giáo dục, là những người cũng đang có mặt rất đông trên các trang mạng. Qua họ, chúng ta có thể làm cho sứ điệp và sứ mệnh của Don Bosco được nhân lên nhiều lần (7).

Ngày nay, những ý tưởng tốt lành và những giá trị về cá nhân hay về mỗi công việc sẽ được rất nhiều người biết đến chỉ cần một cú nhấp chuột. Dĩ nhiên, đây không phải là một công việc máy móc cách tự động, nhưng những giá trị này phải được trình bày với ngôn ngữ của người đương thời, vào những thời điểm thích hợp và với kỹ thuật cũng như các phương thức phù hợp. Không phải phương thức nào cũng thích hợp cho mọi nội dung để quảng bá hay để thông tin. Nếu chúng ta không nắm vững những nguyên tắc này, chúng ta sẽ phí phạm thời giờ, và việc chúng ta muốn truyền tải một sứ điệp sẽ mất tính hiệu quả.

Nhiều người khi xem hồ sơ của các anh em SDB và các cộng sự viên người đời trên mạng, vẫn không thấy được sự liên kết giữa căn tính Salêdiêng với những công việc chúng ta đang làm hay với cuộc sống cụ thể của chúng ta. Những gì họ nhìn thấy trên mạng, không chỉ là cá nhân người này hay người nọ, nhưng là hình ảnh con cái Don Bosco, hình ảnh của cả Tu hội. Vì thế, điều rất quan trọng là chúng ta phải ý thức rằng, chúng ta phải nối kết chặt chẽ 2 yếu tố, một bên là quyền tự do căn bản để trình bày, một bên là bổn phận phải trung thành với Tu hội Salêdiêng. Mỗi một câu chúng ta bình luận trên mạng, mỗi hình ảnh mà cá nhân nào đó đăng lên, có thể được cắt nghĩa như là dấu chứng cho thấy các anh em Salêdiêng trên toàn thế giới đều tin như thế, đều bình luận, đều suy nghĩ và đều hành động như thế. Cho nên, đây là trách nhiệm rất lớn khi chúng ta hiện diện ở trên mạng. Trong trường hợp này, tính cẩn mật và riêng tư lại rất khác so với khi chúng ta thực hành những tương giao xã hội, vào những thời điểm hoặc nơi chốn cụ thể. Rất quan trọng cần phải ý thức, là khi chúng ta biết sử dụng thời giờ cách chính đáng để vào mạng, chúng ta sẽ được mọi người nhìn thấy, đặc biệt là các người lớn và các bạn trẻ. Đây là đối tượng quan trọng mà chúng ta đang nhắm tới để phục vụ.

Trong thế giới kỹ thuật số, lãnh vực mà chúng ta dễ hiện diện để thông tin và làm việc cũng như dễ được người khác kính trọng, Tu hội Salêdiêng đã tận dụng phương thế này nhằm các mục đích sau :

- Để cộng tác vào sứ vụ Tin mừng hóa của Giáo hội (8), đặc biệt qua việc cung cấp những thông tin, tuờng thuật những biến cố quan trọng trong Giáo hội và phổ biến những thông điệp của Đức Thánh Cha.

- Để quảng bá về các tu sĩ Salêdiêng như một cộng đoàn rộng lớn do chính Don Bosco thiết lập, nhằm Tin mừng hóa và giáo dục giới trẻ thuộc tầng lớp lao động.(9)

- Để thông tin về những sinh hoạt của mỗi tỉnh dòng, của các ban ngành và những công cuộc trong tỉnh dòng ấy (trường học, giáo xứ, nguyện xá, công cuộc truyền giáo, các trung tâm hoạt động xã hội, các ấn phẩm về truyền thông v..v..) (10)

- Để quảng bá một hình ảnh tích cực về sứ mệnh chúng ta với cách trình bày hiện đại, chân thực và trong sáng.  

- Để duy trì việc học hỏi những kinh nghiệm lẫn nhau qua việc trao đổi tin tức về các công việc hằng ngày, theo những mục tiêu và những giá trị mà công cuộc đó nhắm đến.  

- Để khích lệ mọi người biết về Don Bosco, về Tu hội và về gia đình Salêdiêng hầu mời gọi tham gia vào các kế hoạch hoạt động, trải rộng trên 130 quốc gia (11).

- Để các bạn thanh thiếu niên, các người trẻ, các nhà giáo dục và các phụ huynh tiếp cận được những tư tưởng tốt lành, khơi dậy những đề nghị và những hành động cụ thể, tạo cơ hội cho họ tham phần và cộng tác cách cụ thể vào những việc đó, tùy theo hoàn cảnh của mỗi người.

- Để các bạn trẻ luôn được đồng hành (12), luôn được hộ trực trong thế giới thực hôm nay, như Don Bosco đã làm.

- Để cung cấp những thiện ích về văn hóa xã hội, về mục vụ, về thiêng liêng nhằm giúp đào luyện các thành viên trong gia đình Salêdiêng và những người quan tâm đến sứ mệnh của chúng ta (13).

- Để trở thành không gian nhằm trao đổi với những người quan tâm đến giới trẻ, và những người xuất bản các sách báo về giáo dục và xã hội, trong nhãn quan của Don Bosco.

Một vài hướng dẫn cụ thể

Sau đây là một vài hướng dẫn (14), nhắc nhở chúng ta về sự an toàn, biết sử dụng cách ý thức những trang mạng xã hội để chúng ta biết cách chia sẻ thông tin và tương tác với nhau theo những quy chuẩn đạo đức.

1. Có mặt trên các trang mạng xã hội: Cần nêu bật căn tính Salêdiêng và ý thức trách nhiệm

Các kỹ thuật mới của mạng xã hội hiện đại vào thế kỷ 21 đang xóa dần khoảng cách trong truyền thông giữa lãnh vực chuyên nghiệp và lãnh vực riêng tư. Chắc chắn, đây là một quyết định cá nhân khi chúng ta trình bày căn tính riêng của mình trong tư cách là một thành viên của Tu hội hay trong tư cách một người đang làm việc trong dòng Salêdiêng Don Bosco. Tuy nhiên, căn tính này, trong cương vị của một tu sỹ Salêdiêng hay là một nhân viên của dòng, chúng ta phải được các bạn bè nhận ra, qua những người quen biết hay những người đồng sự, hoặc qua cả những người ở ngoài quỹ đạo chúng ta đang làm việc, nhờ vào sự trong sáng, tính chân thật và ý thức trách nhiệm cá nhân nơi chính mình.

Vì thế, các anh em SDB, các nhân viên và những cộng sự viên của chúng ta khi tham gia vào mạng xã hội, cần phải :

- Tạo lập một hồ sơ có thể nêu lên căn tính của mình với các chức năng, những công việc và sứ mệnh được trao phó cho người ấy trong một lãnh vực nào đó.

- Phải xin phép từ những người có thẩm quyền, khi sử dụng logo hay biểu tượng của tổ chức đó để trình bày trong hồ sơ hay trong những ấn bản do mình sản xuất.

- Phải lãnh trách nhiệm về thông tin mình chia sẻ, về những bình luận mình đưa lên mạng, về những hình ảnh và những video mình phát tán. Mạng xã hội không hủy bất cứ thông tin nào được đăng lên hay bất cứ hình ảnh nào, video nào chúng ta đã tung ra.

- Phải cẩn trọng về những phát biểu hay những bình luận, đừng để những bình phẩm đó khơi dậy những lời xầm xì, những nghi ngờ hay những bán tin bán nghi nơi độc giả.

- Phải đính chính những thông tin sai lạc hay những nhận định đối nghịch về ngày tháng, về nơi chốn hay về nguồn trích, khi cần thiết. Đây là thái độ của người trưởng thành biết nhận ra những thiếu sót nơi mình.

2. Hiện diện trong thế giới mạng : Để thông truyền các nội dung

Các mạng xã hội là không gian để truyền thông với nhau. Vì vậy khi đã đăng lên, tin tức có 1 năng lực để mọi người đều có thể nhìn thấy và nó cũng tạo nên nguy cơ là người ta có cảm tưởng rằng chúng ta đang muốn quảng cáo về một điều gì đó, nhưng nó cũng giúp mọi người thay đổi quan điểm một cách trực tiếp và mau lẹ.

Vì vậy, các anh em Salêdiêng, các nhân viên cũng như những người đời thông dự vào sứ mệnh, tất cả chúng ta được mời gọi :

- Nâng đỡ công cuộc của các anh em Salêdiêng, chia sẻ nội dung truyền tải qua các kênh chính thức, mở rộng cho mọi người chia sẻ quan điểm hay phê bình mang tính xây dựng và khách quan.

- Tham phần vào các cuộc thảo luận trên các kênh chính thức của Tu hội. Qua các kênh đó, chúng ta có thể góp ý, chia sẻ kinh nghiệm hay sự hiểu biết cuả mình.

- Thể hiện sự trợ giúp mục vụ hay chia sẻ những lời khuyên, sẵn sàng đối thoại và trao đổi thông tin cho nhau. Nếu yêu cầu được đưa ra vượt quá khả năng và kinh nghiệm của chúng ta, chúng ta cần nại tới những người khác có khả năng và sự hiểu biết sâu xa hơn và phải luôn nhớ rằng, tin tức được đưa ra không đầy đủ có thể làm nguy hại tới hình ảnh và công cuộc giáo dục mục vụ của chúng ta.

- Chia sẻ các nội dung (thông điệp, hình ảnh hay video) phải làm sao gắn kết với ơn gọi Salêdiêng của chúng ta, với chức năng của các nơi chúng ta đang làm việc, để nêu ra những mẫu gương cho các trẻ em và những người trẻ, là đối tượng chúng ta phục vụ. Các bạn trẻ cũng như các phụ huynh của các em và những người đồng sự có thể nhìn vào hồ sơ của chúng ta để họ cũng có thể chia sẻ. Vì lý do đó, tránh đưa ra những hình ảnh không dính dáng đến ơn gọi hay chức năng của mình để họ không hiểu lầm.

- Trước khi bạn chia sẻ và phát tán nội dung trên mạng, rất quan trọng là bạn cần phải xem xét xem những thông tin đến từ nguồn nào và phải bảo đảm tính xác thực của nó. Nếu chúng ta đưa ra những nội dung xuyên tạc hay không đúng sự thật, thì đó là một việc làm phi đạo đức hay phản giáo dục. Người ta tin tưởng và cũng xem chúng ta như những nguồn truyền tải tin tức đáng tin cậy. Chúng ta có bổn phận và phải có ý thức trách nhiệm về việc này.

- Phải trân trọng tác quyền. Nếu chúng ta muốn chia sẻ những nội dung có tính riêng tư của một ai, cần phải chú thích ai là tác giả hay ít nhất phải nêu ra rằng chúng ta đã trích hay sao chép từ đâu.

- Hãy vượt thắng cám dỗ chỉ nêu ra những vấn đề khi sau đã được bàn cãi riêng tư, đặc biệt trên Facebook hay những trang mạng tương tự.

- Chúng ta cũng phải nắm bắt những luật lệ tại mỗi quốc gia khi đăng tải những nội dung, đặc biệt những vấn đề liên quan đến trẻ em và trẻ vị thành niên.

- Phải luôn nhớ rằng, những nội dung có tính khiêu dâm hoàn toàn không thể được chấp nhận trong Tu hội của chúng ta, xét về mặt luân lý. Điều đó có thể là bất hợp pháp theo luật dân sự. Vì lý do đó, những xuất bản như thế hoàn toàn bị nghiêm cấm.

- Tránh làm cho độc giả hiểu sai và dễ đi đến kết luận một cách lệch lạc. Cũng đừng đưa ra những phát ngôn mang tính chính trị.

3. Hiện diện trong không gian mạng: Cần phải tôn trọng người khác

Chúng ta là thành phần trong Giáo hội, nên mọi anh em SDB và những người đang làm việc cộng tác với chúng ta cần phải bày tỏ niềm tin của mình với thái độ lịch sự, chân thực và luôn biết kính trọng những người có niềm tin tôn giáo khác. Hệ thống Giáo dục Dự phòng (15) cần được chúng ta quảng bá rộng rãi, và đây là phương tiện để chúng ta tiếp cận nhiều người. Chúng ta phải trình bày Hệ thống Giáo dục ấy như là hệ thống thực tiễn để thực hành, một phương pháp khôn ngoan, mang tính lạc quan, thực tế, có tính khai sáng, tính kỷ luật, tính đạo đức và cũng là một phương pháp chuyên nghiệp. Đối với chúng ta, về mặt thể lý cũng như thực tiễn, chúng ta phải đứng về lập trường này, tuy nhiên vẫn phải tôn trọng những ý kiến khác.

Những ai cộng tác với chúng ta hay thuộc về những công cuộc của chúng ta ở nhiều cấp độ khác nhau, khi sử dụng các mạng xã hội, cũng phải lãnh lấy trách nhiệm của họ về tính pháp lý, về cá nhân hay về những hành động của họ.

Các hoạt động của một tỉnh dòng SDB trong lãnh vực truyền thông, được ủy thác cho một Ủy viên lo về truyền thông để vị đó điều hành, dưới sự giám sát và trách nhiệm của Cha Giám tỉnh.

_________________________

1. Thư của Đức Thánh Cha Phanxicô viết ngày 24 tháng Năm 2015 gửi Cha Bề Trên cả Angel Fernandez Artime nhân dịp 200 năm Sinh nhật Don Bosco : ‘Như Don Bosco, với người trẻ và cho người trẻ’. Ngài viết : “Đặc biệt, Cha muốn nêu ra 2 công việc nổi lên ngày hôm nay khi chúng ta nhìn vào thực trạng của lớp trẻ : Điều thứ nhất là vấn đề giáo dục, liên đới với khía cạnh nhân học Kitô giáo, với ngôn ngữ được sử dụng trong các phương tiện truyền thông xã hội và các mạng xã hội, những thứ đang hình thành cách sâu xa nền văn hóa và hệ thống giá trị nơi giới trẻ, tạo nên cái nhìn của chúng về thực tại con người và về tôn giáo….”

2. Với những trang mạng xã hội, chúng ta đề cập đến nội dung và không gian mạng để những người sử dụng trao đổi với nhau những thông tin và những nội dung như hình ảnh, video, những câu truyện, những kinh nghiệm hay những ý kiến.

3. Trích cuốn : ‘Hệ thống Truyền thông xã hội Salêdiêng, những hướng dẫn cho toàn Tu hội’, nhà xuất bản SDB, in lần thứ 2, Rôma, trang 9.

4. Xem TTN 26 số 99,109. Xem Ratio Đào luyện, in lần thứ 3, Rôma 2000 số 141.

5. Tài liệu này, theo cấu trúc và nội dung, được soạn ra theo những hướng dẫn được Tỉnh dòng Đức (GER) cập nhật, sau đó được các Ủy viên đặc trách truyền thông và Ban Tổng cố vấn hiệu đính.

6. Xem thư của Cha Pascual Chavez, ‘Với sự can đảm của Don Bosco, chúng ta dấn thân vào biên cương mới trong lãnh vực truyền thông’. Công báo số 390.

7. Xem TTN 27 số 25

8. Xem Hiến luật khoản 6

9.Xem hiến luật khoản 2 và 43

10. Xem Ratio đào luyện, tái bản lần 3, Rôma 2000, số 71

11. Xem TTN 26 số 11

12. Xem Hiến luật khoản 39

13. Xem tài liệu ‘Các yếu tố cho việc đào luyện các anh em Salêdiêng trong lãnh vực truyền thông’, tài liệu của Ban Đào luyện và Ban Truyền thông trung ương, Rôma 2015.

14. Bản văn được gợi ý từ tài liệu của Hội đồng Giám mục Đức, ‘Hội nghị các Bề trên thượng cấp của các Dòng tu’, nói về các quy luật khi sử dụng các phương tiện truyền thông xã hội trong tổ chức Caritas Đức, và tài liệu ‘Hướng dẫn về truyền thông’ của Ủy ban đặc trách thành phố Berlin và Hội Hồng Thập tự nước Áo.

15. Xem Hiến luật khoản 20 và 38.

Lm Văn Hào SDB chuyển ngữ