Suy niệm Lời Chúa: Thứ Ba tuần III mùa Chay

HÃY THỨ THA VÌ CHÚNG TA ĐÃ ĐƯỢC THA THỨ

(Đn 3:25.34-43; Mt 18:21-35)

Lm. Antôn Nguyễn Ngọc Dũng, SDB

Bài đọc 1 hôm nay trình bày cho chúng ta một mẫu cầu nguyện theo khuôn mẫu cầu nguyện trong Cựu Ước. Như chúng ta biết, theo mẫu cầu nguyện này, chúng ta luôn bắt đầu bằng việc nhắc lại những công trình kỳ diệu Chúa đã làm (Đn 3:34-36), tiếp đến là nhận ra thân phận tội lỗi của mình trước mặt Chúa và quyết tâm trở về với Chúa (Đn 3:37-41), và cuối cùng là cầu xin Chúa can thiệp để giải thoát chúng ta khỏi sự dữ đang tấn công chúng ta (Đn 3:42-43). Một cách cụ thể, bài đọc 1 trình bày cho chúng ta lời cầu nguyện của thầy thượng tế Adaria sau khi đền thờ bị phá huỷ. Dân chúng bị lưu đày. Điểm chúng ta cần lưu ý là việc thay thế của lễ bên ngoài với tâm hồn thống hối và tinh thần khiêm nhường. Đây là điều không ai trong chúng ta không có. Chúng ta có thể không có tiền để mua những của lễ chiên bò, nhưng tâm hồn thống hối và khiêm nhường là điều chúng ta không mất tiền để mua. Và đó là của lễ đẹp lòng Chúa nhất. Hãy đến với Chúa với tâm hồn khiêm cung và thống hối của những người mang thân phận yếu đuối, của những con người cần đến Chúa.

Tuy nhiên, khi một người đến với Chúa với tâm hồn thống hối và tinh thần khiêm nhường sẽ cảm nghiệm được tình yêu bao la và sự tha thứ vô điều kiện của Thiên Chúa. Và khi cảm nghiệm được tình yêu và tha thứ của Thiên Chúa, thì người đó được mời gọi phải đối xử với người khác như Thiên Chúa đã đối xử với họ. Đây chính là điểm nối kết hai bài đọc của ngày hôm nay.

Theo các học giả Kinh Thánh, dụ ngôn người đầy tớ không tha thứ trong bài Tin Mừng hôm nay được Thánh Mátthêu lấy từ nguồn Q (truyền miệng), nên chỉ được tìm thấy trong Tin Mừng của Thánh Mátthêu. Để hiểu bài Tin Mừng này, chúng ta cần đặt nó trong bối cảnh của nó, chương 18. Chương 18 của Tin Mừng Thánh Mátthêu nói đến tương quan trong Giáo Hội [cộng đoàn]. Chương 18 có thể chia ra hai phần: phần đầu nói về các vấn đề sẽ xảy ra trong Giáo Hội [cộng đoàn] – (1) vấn nạn ai là người lớn nhất; (2) vấn đề làm gương mù gương xấu cho các thành viên khác; (3) thái độ cần có với những “chiên lạc.” Phần hai nói đến những phương cách để giải quyết những vấn đề: (1) sửa đổi huynh đệ; (2) cầu nguyện chung với nhau; (3) tha thứ cho nhau. Bài Tin Mừng hôm nay gồm ý thứ ba trong phần hai: tha thứ cho nhau; và được áp dụng vào dụ ngôn người đầy tớ không tha thứ.

Kinh nghiệm thường ngày dạy chúng ta rằng: chúng ta thường không có vấn đề gì với người khác khi cuộc sống êm ả và hạnh phúc. Nhưng khi sóng gió ập đến, khi người chúng ta sống chung làm chúng ta đau khổ và tổn thương, chúng ta thường có những thái độ tiêu cực và đôi khi phản kháng. Một trong những điều khó nhất khi sống với người khác là tha thứ những tổn thương mà chúng ta mang lại cho nhau. Thật vậy, tha thứ là một trong những điều khó nhất con người có thể làm. Tha thứ một lần đã khó, huống gì là phải tha thứ bảy lần hoặc bảy mươi lần bảy. Đây là điều mà Thánh Phêrô đã đề cập với Chúa Giêsu: “Thưa Thầy, nếu anh em con cứ xúc phạm đến con, thì con phải tha đến mấy lần ? Có phải bảy lần không?” (Mt 18:21). Câu nói của Thánh Phêrô không đơn giản là một câu hỏi, nhưng là một câu nói mang tính “tự hào” về sự tha thứ của Phêrô, khác hẳn với lời tự hào đầy khát máu của Laméc trong sách Sáng Thế (4:15,24). Và Chúa Giê-su đáp lại cho Phêrô: “Thầy không bảo là đến bảy lần, nhưng là đến bảy mươi lần bảy” (Mt 18:21-22).

Câu hỏi của Phêrô với Chúa cũng là câu hỏi của mỗi người trong chúng ta: Chúa ơi, con phải chấp nhận người anh chị em này cho đến bao giờ? Con phải tha thứ cho họ bao nhiêu lần nữa? Con mệt mỏi lắm rồi! Con hết sức rồi! Con không thể tha thứ cho họ được nữa vì con là con người. Tuy nhiên, chúng ta cần biết rằng: khả năng tha thứ nói lên sức mạnh và sự chân thật của tình yêu mà một người dành cho người khác. Đây chính là điều mà Chúa Giêsu nói với Thánh Phêrô, với các môn đệ khác, và với mỗi người trong chúng ta: Người yêu ít sẽ tha thứ ít, còn người yêu thương nhiều sẽ tha thứ nhiều. Người có tình yêu chân thật sẽ tìm thấy niềm vui trong sự tha thứ cho người mình yêu. Còn người không dành cho người khác một tình yêu chân thật, sẽ chỉ thấy sự mệt mỏi và cay đắng trong việc tha thứ cho người khác. Tóm lại, tha thứ và yêu thương là hai mặt của một đồng tiền. Chúng ta có thể nói rằng: tha thứ là hình thức diễn tả tình yêu cao nhất cho người khác.

Chúa Giêsu thường dùng dụ ngôn để dạy dỗ các môn đệ và dân chúng. Dụ ngôn người đầy tớ không tha thứ trong bài Tin Mừng hôm nay là ví dụ cụ thể Chúa Giêsu sử dụng để khuyên răn chúng ta về việc không lắng nghe những phương cách Ngài dạy để giải quyết những vấn đề trong cộng đoàn. Không những thế, Chúa Giêsu dùng dụ ngôn này để nói cho chúng ta về sự khác biệt, nhưng có tương quan mật thiết giữa lòng thương của Thiên Chúa dành cho chúng ta và của chúng ta dành cho nhau. Nói cách cụ thể, người nào không cảm nhận được sự yêu thương và tha thứ của Chúa dành cho mình sẽ khó và, có thể nói, là không thể yêu thương và tha thứ cho người xúc phạm đến mình. Điều này được khẳng định trong bài Tin Mừng hôm nay: “Bấy giờ, tôn chủ cho đòi y đến và bảo : ‘Tên đầy tớ độc ác kia, ta đã tha hết số nợ ấy cho ngươi, vì ngươi đã van xin ta, thì đến lượt ngươi, ngươi không phải thương xót đồng bạn, như chính ta đã thương xót ngươi sao?” (Mt 18:32-33). 

Chúng ta phải chân nhận rằng, câu chuyện về người đầy tớ trong dụ ngôn của Chúa Giêsu là câu chuyện của mỗi người chúng ta. Chúng ta nợ Chúa rất nhiều. Mỗi ngày chúng ta phạm đến Chúa bao nhiêu lần, nhưng Chúa đều tha thứ cho chúng ta khi chúng ta thành tâm trở về với Ngài. Còn anh chị em chúng ta không phạm đến chúng ta mỗi ngày, may lắm một tuần một lần, mỗi tháng một lần, hoặc 1 năm một lần, nhiều khi cả đời một lần mà chúng ta không thể tha thứ cho họ. Chúng ta biện minh rằng, nhưng tôi là con người giới hạn nên sự tha thứ của tôi có giới hạn. Đúng như thế! Nhưng nếu chúng ta chỉ ở lại trong cái giới hạn, thì chúng ta mãi ở lại trong cái gọi là con người như bao nhiêu người thuộc các tôn giáo khác. Còn khi chúng ta bước ra khỏi cái giới hạn để đi vào cái vô hạn, chúng ta sẽ trở nên “con Thiên Chúa” và “môn đệ của Chúa Giêsu” điều làm chúng ta khác với những “con người thuần tuý.” Có câu nói trong đời rằng: tha thứ cho người “đáng được tha” là con người; còn tha thứ cho người “không đáng được tha” là Thiên Chúa.

Một chi tiết làm chúng ta suy gẫm là thái độ và lời cầu xin của người đầy tớ với chủ và người bạn với người đầy tớ như nhau: “Bấy giờ, tên đầy tớ ấy sấp mình xuống bái lạy : ‘Thưa Ngài, xin rộng lòng hoãn lại cho tôi, tôi sẽ lo trả hết’” (Mt 18:26); và ^“Bấy giờ, người đồng bạn sấp mình xuống năn nỉ : ‘Thưa anh, xin rộng lòng hoãn lại cho tôi, tôi sẽ lo trả anh’” (Mt 18:29). Nhưng phản ứng của ông chủ và người đầy tớ hoàn toàn khác nhau trước thái độ van xin. Ông chủ “liền chạnh lòng thương, cho y về và tha luôn món nợ” (Mt 18:27), còn người đầy tớ thì ^“không chịu, cứ tống anh ta vào ngục cho đến khi trả xong nợ” (Mt 18:30). Chi tiết này là bối cảnh để giải thích cho câu nói cuối cùng của Chúa Giêsu trong bài Tin Mừng: “Ấy vậy, Cha của Thầy ở trên trời cũng sẽ đối xử với anh em như thế, nếu mỗi người trong anh em không hết lòng tha thứ cho anh em mình” (Mt 18:35). Tóm lại, thái độ của ông chủ và câu nói cuối cùng của Chúa Giêsu khuyến cáo chúng ta về thái độ không tha thứ của chúng ta với anh chị em của mình. Chúng ta phải nhớ rằng: Thiên Chúa là Đấng công bình và sẽ đối xử với chúng ta như chúng ta đối xử với người khác.