Suy niệm Lời Chúa: Thứ Sáu tuần V mùa Chay

ĐỪNG PHẢN ỨNG TIÊU CỰC KHI NGHE NHỮNG LỜI KHÓ NGHE

(Gr 20:10-13; Ga 10:31-42)

Lm. Antôn Nguyễn Ngọc Dũng, SDB

Bài đọc 1 hôm nay nói về tâm trạng của Giêrêmia khi bị vu cáo. Giống như nhiều mẫu gương trong Cựu Ước, Ngôn sứ không tìm cách để biện minh, nhưng chạy đến giãi bày nỗi lòng với Đức Chúa. Một trong những lý do Ngôn sứ Giêrêmia đưa ra để khuyên chúng ta phải đến với Thiên Chúa khi bị vu cáo là: “Đức Chúa hằng ở bên con như một trang chiến sĩ oai hùng (Gr 20:11). Vì Đức Chúa luôn ở bên chúng ta nên chỉ có một mình Ngài “thấu suốt tâm can” (Gr 20:12). Nhiều lần trong cuộc sống, chúng ta không đánh giá đúng mức giá trị của việc chạy đến giãi bày nỗi lòng với Thiên Chúa khi bị vu cáo hoặc hiểu lầm. Chúng ta thường để cho những suy nghĩ hay lối cư xử tiêu cực chiến thắng chúng ta, để rồi chúng ta có những lời nói, suy nghĩ và hành động gây tổn hại cho chính mình và người khác. Những ai khi bị tố cáo hoặc hiểu lầm mà biết giữ thinh lặng và chạy đến giãi bày với Đức Chúa, sẽ giữ được bình tĩnh và sẽ là người chiến thắng vì Thiên Chúa sẽ biện minh cho họ. Tuy nhiên, bài đọc 1 hôm nay cũng khuyến cáo chúng ta tránh thái độ vu cáo và “bới lông tìm lỗi” của người khác. Một người mà chỉ tập trung đi tìm lỗi của người khác để vu cáo và kết án là người không biết mình. Những người như thế không bao giờ hiểu tình yêu đích thật, vô điều kiện và tuyệt đối là gì. Đừng mất giờ vô ích cho việc tìm lỗi người khác để vu cáo và lên án. Hãy dành thời gian đó cho việc nhận ra lỗi của mình để sửa và lớn lên trên đường nhân đức.

Tâm tình của Ngôn sứ Giêrêmia diễn tả cách hoàn hảo tâm tình của Chúa Giêsu trong bài Tin Mừng hôm nay. Giống như Ngôn sứ Giêrêmia bị “biết bao người vu cáo,” và “tất cả những bạn bè thân thích đều rình xem Ngôn sứ vấp ngã,” Chúa Giêsu cũng bị người Do Thái hiểu lầm, vu cáo và lấy đá ném. Để hiểu bài Tin Mừng hôm nay tốt hơn, chúng ta cần đặt nó vào trong bối cảnh. Đoạn trích hôm nay nằm giữa hai việc Chúa Giêsu tuyên bố Ngài là Mục Tử Nhân Lành (Ga 10:1-18). Một tuyên bố đã gợi lên giữa người Do Thái một sự bất đồng (Ga 10:19-21), với trình thuật về việc Chúa cho Lazarô sống lại, mà qua đó dân Do Thái âm mưu giết Ngài và cả Lazarô (Ga 11:45-54). Nằm giữa tuyên bố Ngài là Mục Tử Nhân Lành và việc tỏ lộ Ngài là Đấng mang lại sự sống, Chúa Giêsu khẳng định Ngài là con Thiên Chúa (Ga 10:22-30). Chính khẳng định này đã gợi lên nơi người Do Thái sự phản ứng dữ dội và muốn ném đá Ngài, hành vi để thi hành bản án dành cho những người phạm thượng (x. Ga 10:31). Chúng ta có thể chia bài Tin Mừng hôm nay làm hai phần: phần 1 nói về đối thoại của Chúa Giêsu với người Do Thái dẫn đến thái độ loại trừ Chúa Giêsu (Ga 10:31-39) và phần 2 trình bày về thái độ đón nhận của nhiều người (Ga 10:40-42).

Như chúng ta đã biết, Thánh Gioan dùng lối viết “sân khấu Hy Lạp” để viết Tin Mừng của mình. Để rút ra được sứ điệp của Chúa Giêsu trong phần 1, chúng ta có thể viết lại đoạn trích như một đối thoại trong một bản kịch như sau:

Người dẫn: Khi ấy, người Do Thái lại lấy đá để ném Đức Giêsu (Ga 10:31).

Chúa Giêsu: Tôi đã cho các ông thấy nhiều việc tốt đẹp Chúa Cha đã giao cho tôi làm; vì việc nào mà các ông ném đá tôi? (Ga 10:32).

Người Do Thái: Chúng tôi ném đá ông, không phải vì một việc tốt đẹp, nhưng vì một lời nói phạm thượng: ông là người phàm mà lại tự cho mình là Thiên Chúa” (Ga 10:33).

Chúa Giêsu: Trong Lề Luật các ông, đã chẳng có chép lời này sao: ‘Ta đã phán: các ngươi là những bậc thần thánh’? Nếu Lề Luật gọi những kẻ được Thiên Chúa ngỏ lời là những bậc thần thánh, mà lời Kinh Thánh không thể bị huỷ bỏ, thì tôi là người Chúa Cha đã thánh hiến và sai đến thế gian, làm sao các ông lại bảo tôi: ‘Ông nói phạm thượng!’ vì tôi đã nói: ‘Tôi là Con Thiên Chúa’? Nếu tôi không làm các việc của Cha tôi, thì các ông đừng tin tôi. Còn nếu tôi làm các việc đó, thì dù các ông không tin tôi, ít ra cũng hãy tin các việc đó. Như vậy, các ông sẽ biết và ngày càng biết thêm rằng: Chúa Cha ở trong tôi và tôi ở trong Chúa Cha (Ga 10:34-38).

Người dẫn: Bấy giờ họ lại tìm cách bắt Người, nhưng Người đã thoát khỏi tay họ (Ga 10:39).

Đoạn đối thoại này mở và kết giống nhau, đó là thái độ loại trừ và chống đối của người Do Thái. Như chúng ta biết, đây là lối viết “bánh mì kẹp,” hay theo từ chuyên môn của nghành Kinh Thánh là “biblico inclusio” (lối viết “Kinh Thánh mang tính bao gồm”): mở và kết giống nhau còn phần giữa giải thích. Như vậy, việc Chúa Giêsu bị “người Do Thái lấy đá ném” và “tìm cách bắt” là vì Ngài khẳng định mình là “Con Thiên Chúa” và “Chúa Cha ở trong Ngài và Ngài ở trong Chúa Cha” [hay Ngài và Chúa Cha là một]. Nếu chúng ta xét kỹ hơn phần giữa, chúng ta nhận ra rằng: Chúa Giêsu là người “hỏi” và “giải thích cáo buộc,” còn người Do Thái là người trả lời câu hỏi của Chúa Giêsu. Điều này ngụ ý rằng: Chính Chúa Giêsu đang xét xử và lên án người Do Thái chứ không phải người Do Thái xét xử và lên án Ngài. Tuy nhiên, điều chúng ta lưu ý ở đây để rút ra bài học cho ngày sống của mình là câu nói của người Do Thái: “Chúng tôi ném đá ông, không phải vì một việc tốt đẹp, nhưng vì một lời nói phạm thượng.” Chúa Giêsu bị lên án “chỉ vì một lời nói.” Điều này nhắc nhở chúng ta về việc cẩn trọng trong lời ăn tiếng nói của mình. Nhiều lần trong ngày sống, chúng ta làm tổn thương người khác bằng những lời thiếu tế nhị trong lúc nóng giận của mình, hoặc chúng ta để cho lời nói của người khác làm chúng ta ngừng yêu thương, cảm thông và tha thứ. Một chân lý chúng ta có thể kiểm nghiệm trong cuộc sống là: Những người không có Chúa Giêsu, không có Lời của Thiên Chúa trong cuộc đời, trong con tim thường không biết “giữ mồm giữ miệng” nên thường nói “những lời chua cay khó nghe”; ngược lại, những người để cho Lời của Thiên Chúa chiếm lấy môi miệng và con tim, họ luôn nói những lời nhẹ nhàng, khôn ngoan và đầy tràn yêu thương.

Liên quan đến “lời nói,” chúng ta tìm thấy trong bài Tin Mừng hôm nay hai phản ứng khác nhau chỉ vì một lời nói của Chúa Giêsu: một số kết án Chúa Giêsu và một số tiếp tục đến và tin vào Ngài (Ga 10:42). Điều này có ý nghĩa gì với chúng ta? Điều này đơn giản có ý nghĩa là: người không có cảm tình với người nói hoặc không “sám hối,” không đi ra khỏi lối suy nghĩ của mình để khám phá ra điều hay, điều mới trong tư tưởng của người nói sẽ phản ứng tiêu cực khi người nói nói những lời khác với điều mình đã quen thuộc; ngược lại, người có cảm tình với người nói thì dễ dàng bỏ qua những lời khó nghe của người nói. Như vậy, khi nghe những lời “khó nghe,” nếu trong chúng ta có những phản ứng tiêu cực, chúng ta hãy xem lại chính mình chứ không cần quan tâm đến điều người khác nói, vì điều họ nói đã trôi theo làn gió, cái còn lại chỉ là cảm giác khó chịu trong chúng ta. Tại sao chúng ta không cố gắng thay đổi cái mình có thể thay đổi [cảm giác khó chịu trong mình] hơn là cái mình không thể thay đổi [lời nói như gió thoảng qua của người khác]?